Kâğıt Üzerinde Kâr, Bankada Ret
Dolu sipariş defterine, artan ciroya ve pozitif kâra sahip bir işletme 350.000 € tutarında yatırım kredisi talep eder. Haftalar sonra kredi komitesinden ret kararı gelir. İşletme sahibi için bu karar anlaşılamaz görünür: Mali tablolar düzenlenmiş, özkaynaklar pozitif ve teminat sunulmuştur.
Fark, tarafların baktığı sorudadır. Gelir tablosu geçmişi gösterir. Kredi analisti ise önümüzdeki yıllarda kriz durumunda dahi borç servisini karşılayacak ne kadar serbest nakit kalacağını ölçer. Bu sorunun cevabı Borç Karşılama Oranıdır (DSCR): serbest operasyonel nakit akışı bölü yıllık borç servisi.
Kredi danışmanlığı pratiğinde başvurular, iyi bir ön hazırlıkla çözülebilecek dört yapısal noktada takılmaktadır.
1. FAVÖK Tek Başına Borç Ödeme Kapasitesi Değildir
En sık yapılan hata, tablolardaki FAVÖK rakamını doğrudan geri ödeme gücü olarak sunmaktır. Kredi analisti önce düzeltme yapar.
Yaygın bir düzeltme şirket ortağı maaşıdır (2026 referansı 58.000 €). Aynı yönetici pozisyonunun piyasa karşılığı 120.000 € ise banka bu tutarı dikkate alır. Dolayısıyla bankanın hesapladığı FAVÖK kâğıt üzerindekinden 62.000 € daha düşüktür.
| Mali Kalem | Muhasebe Verisi | Banka Düzeltmesi Sonrası | Açıklama |
|---|---|---|---|
| FAVÖK | 210.000 € | 210.000 € | Muhasebe başlangıç noktası |
| Şirket ortağı maaş düzeltmesi | — | − 62.000 € | 58.000 €'dan piyasa emsal değeri 120.000 €'ya uyarlama |
| Duran varlık satış kârı | — | − 28.000 € | Tek seferlik gelir; tekrarlanamaz |
| Düzeltilmiş FAVÖK | — | 120.000 € | Operasyonel düzeltmeler sonrası ara toplam |
| İdame yatırımları (Capex) | — | − 35.000 € | Mevcut makine parkını korumak için gerekli harcama |
| Kurumlar vergisi | — | − 12.000 € | Bu hesaplama örneği için varsayım |
| İşletme sermayesi değişimi | — | 0 € | Sabit ciro varsayımı |
| Borç servisine hazır serbest nakit akışı | 210.000 € (Muhasebe) | 73.000 € | Yıllık gerçek borç geri ödeme kapasitesi (DSCR temeli) |
Kredi Başvurusuna Etkisi
Talep edilen finansmanın yıllık 95.000 € borç servisi gerektirdiğini varsayalım. Düzeltilmemiş FAVÖK üzerinden bu tutar rahatça ödenebilir görünür. Ancak banka düzeltmesi sonrası DSCR 0,77'ye düşer: Nakit akışı taksitleri karşılamaz. Bu hesabı başvuru öncesi yapmak, dosyanın daha düşük tutar veya daha uzun vadeyle revize edilmesini sağlar.
2. İyi Bir Yıllık DSCR Mevsimsel Açıkları Gizleyebilir
İkinci hata, DSCR oranını yalnızca yıllık toplam bazda hesaplamaktır. 150.000 € yıllık nakit akışı ve 100.000 € borç servisi 1,50 DSCR verir; bu da banka eşiği olan 1,25'in üzerindedir.
Ancak yıllık toplam, nakdin hangi aylarda girdiğini göstermez. İnşaat veya toptan ticarette stok bahar aylarında birikirken tahsilatlar sonradan gelir. Yıllık DSCR oranı 1,50 olan bir firma nisan ve mayıs aylarında 45.000 € aylık nakit açığı yaşayabilir.
12 aylık dinamik nakit akış projeksiyonu firmanın her ay rotatif kredi limitleri içinde kalıp kalmadığını gösterir.
3. Teminat Birincil Geri Ödeme Kaynağı Değildir
“Banka risk almıyor: Gayrimenkul ipoteği ve alacak temliki var.” Bu yaklaşım bankaların ihtiyati risk yaklaşımını göz ardı eder.
Banka analizi iki kaynağı ayırır:
- Birincil Kaynak: Olağan ticari faaliyetlerden doğan serbest nakit akışı. Bu akış yetersizse ek teminat nadiren onay sağlar.
- İkincil Kaynak: Temerrüt halinde teminatların tasfiyesinden elde edilecek değer. Yalnızca temerrüt halindeki kaybı (LGD) sınırlar, krediyi gerekçelendirmez.
EBA Kredi Kullandırma İlkeleri
EBA ilkeleri (EBA/GL/2020/06), kredi değerlendirmesinin teminatlara değil, borçlunun kendi geri ödeme gücüne dayanmasını şart koşar.
4. İlk Sayfada Karar Özetinin Eksikliği
Kredi analistlerinin her dosya için zamanı kısıtlıdır. Elli sayfalık dağınık bir dosya analisti oranları aramaya zorlar, süreci uzatır ve ret riskini artırır.
Bu nedenle ilk sayfaya temel göstergeleri içeren bir karar özeti ekleyin:
Riskleri Proaktif Olarak Belirtin
Kredi biriminin amacı banka sermayesini korumaktır. Sıfır risk iddia eden bir dosya güvensizlik yaratır. Temel riskleri açıkça belirtip azaltıcı önlemleri sunmak en etkili yoldur.
Sonuç
Amaç tüm riskleri sıfırlamak değil, risklerin tespit edildiğini ve kontrol altında olduğunu göstermektir.
Onay kararı büyük ölçüde dosyanın bankanın bizzat yapacağı hesaplamaları doğru yansıtmasına bağlıdır. Düzeltilmiş nakit akışı, aylık likidite planı, nakit ile teminat ayrımı ve net bir ilk sayfa bu farkı yaratır.